ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އެކުލަވާލުމުގެ ނިޒާމަށް ހުށަހެޅޭ އިސްލާހުތަކުގެ ޚުލާސާ

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އެކުލަވާލުމުގެ އޮނިގަނޑަށް ގެންނަން ހުށަހަޅާ އިސްލާހުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު ވަކި މިންވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމާއި، އިންތިހާބީ ދާއިރާތައް ބޮޑުކޮށް އަތޮޅުތަކުގެ މެދުގައި އާބާދީގެ ނިސްބަތުން ގޮނޑިތައް ބަހާލުމެވެ. މީގެއިތުރުން، އަންހެނުން ތަމްސީލުވާ މިންވަރު އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ދެ ގޮނޑިއަށް ވުރެ ގިނައިން ލިބޭ ކޮންމެ ދާއިރާއަކުން އެއް ގޮނޑި އަންހެނުންނަށް ހާއްސަކުރުމާއި، ކޮންމެ އަތޮޅަކަށް މަދުވެގެން މަޖިލީހުގެ އެއް ގޮނޑި ކަށަވަރުކުރުން މި ބަދަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.

މަޖިލީހުގެ ސައިޒާއި ދާއިރާތައް ބަހާލެވޭ ގޮތް

މި ހުށަހެޅުމުގައި މަޖިލީހުގެ ޖުމްލަ ގޮނޑީގެ އަދަދަކީ 89 އެވެ. މި ގޮނޑިތައް ބަހާލުމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ 24 އިންތިހާބީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ދާއިރާއަކަށް އަސާސީ 1 ގޮނޑި ދިނުމަށްފަހު، ބާކީވާ 65 ގޮނޑި ބަހާލާނީ ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ އާބާދީގެ ނިސްބަތުންނެވެ. ސިޓީތަކަށް ނުފޫޒު މާބޮޑަށް އެއްވެފައި އޮތުން ހުއްޓުވުމުގެ ގޮތުން 10،000 އަށްވުރެ ބޮޑު އާބާދީ އޮންނަ ރަށްރަށް ވަކި އިންތިހާބީ ދާއިރާތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވެއެވެ. މި އުސޫލުން ބަހާލުމުން 19 އަތޮޅު ދާއިރާއަކަށް 63 ގޮނޑި އަދި ސިޓީތަކަށް ލިބޭނީ 26 ގޮނޑިއެވެ.

މަޖިލީހުގައި އަންހެނުން ތަމްސީލުވުން

މަޖިލީހުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު ފަހަކަށް އައިސް ބޮޑުތަނުން ދަށްވަމުން ގޮސްފައިވާއިރު (2019 ވަނަ އަހަރު 4 މެންބަރުން އަދި މިހާރު ހިނގާ ދައުރުގައި 3 މެންބަރުން)، ނިންމުންތައް ނިންމާ ފެންވަރުގައި އަންހެނުން ބާކީވުން ހުއްޓުވުމަށް ހާއްސަ ފިޔަވަޅުތަކެއް ވަނީ ހިމަނާފައެވެ. ކައުންސިލްތަކުގައި ކޯޓާ ކަނޑައެޅުން ކާމިޔާބުވެފައިވީ ނަމަވެސް، މަޖިލީހުގައި މިކަން ތަންފީޒުކުރަން ހުށަހަޅާފައިވަނީ ވަކި ކޯޓާއެއްގެ ބަދަލުގައި މަދުވެގެން ދެ މެންބަރުން އިންތިހާބުކުރާ ބޮޑެތި ދާއިރާތަކުން 1 ގޮނޑި އަންހެނުންނަށް ކަށަވަރުކޮށްދޭ ގޮތަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ފިރިހެނަކަށް ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުގެއްލި، ޖުމްލަ 24 ގޮނޑި (މަޖިލީހުގެ 26.97 ޕަސެންޓް ނުވަތަ މަދުވެގެން 25 ޕަސެންޓް) އަންހެނުންނަށް ކަށަވަރުވާނެއެވެ.

މިހާރުގެ ނިޒާމާއި ހުށަހަޅާ ނިޒާމުގެ މައިގަނޑު ތަފާތުތައް

މަޖިލީހުގެ ސައިޒު: މިހާރު ވަކި ހައްދެއް ނެތި ކޮންމެ 5،000 މީހަކަށް މެންބަރަކު އިތުރުވަމުންދާ އުސޫލު (މިހާރު 93 މެންބަރުން) ބަދަލުކޮށް، ޖުމްލަ މެންބަރުންގެ އަދަދު 89 ގައި ހިފެހެއްޓުން.

ދާއިރާތަކުގެ އެކުލެވުން: މިހާރު އޮންނަ 93 ކުދި ދާއިރާގެ ބަދަލުގައި، 19 އަތޮޅު ދާއިރާއާއި 10،000 އަށްވުރެ ބޮޑު އާބާދީ އޮންނަ ސިޓީތައް ހިމެނޭހެން ބޮޑެތި ދާއިރާތަކެއް އުފެއްދުން.

ދާއިރާއެއްގެ އެވްރެޖު އާބާދީ: މިހާރުގެ 5،000 މީހުންގެ ބަދަލުގައި ދާއިރާއެއްގައި އެވްރެޖުކޮށް ގާތްގަނޑަކަށް 15،000 މީހުން (މާލެ ނުހިމަނާ) ހިމެނުން.

އަންހެނުން ތަމްސީލުވުން: އެންމެ ދަށް މިންވަރެއް ކަނޑައެޅިފައި ނެތް އުސޫލު ދޫކޮށްލައި، މަޖިލީހުގެ މަދުވެގެން 25 ޕަސެންޓް އަންހެނުންނަށް ހާއްސަކުރުން.

ވޯޓުލާ ނިޒާމު: އެންމެ ގިނަ ވޯޓު ހޯދާ މީހާ ހޮވޭ "ފަސްޓް-ޕާސްޓް-ދަ-ޕޯސްޓް" ނިޒާމުގެ ބަދަލުގައި، އިސްކަންދޭ ތަރުތީބުން ވޯޓުލާ ނިޒާމަކަށް (ޕްރެފަރެންޝަލް ރޭންކްޑް-ޗޮއިސް) ބަދަލުކުރުން.

ވޯޓުލުމުގެ ނިޒާމާއި ޖަވާބުދާރީވުން

މި އިސްލާހުގެ ދަށުން އެންޓި-ޑިފެކްޝަން ގާނޫނީ އޮނިގަނޑު މުރާޖައާކޮށް، އޭގެ ބަދަލުގައި ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން އިސްނަގައިގެން މެންބަރުން މަގާމުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ލިބިދޭ "ރީކޯލް ވޯޓު" ތައާރަފުކުރުމަށް ވަނީ ހިމަނާފައެވެ. މިފަދަ ވޯޓަކަށް އިސްނަގާނެ މިންގަނޑުތައް އެކުލަވާލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޝްވަރާއާއެކުގައެވެ. އަދި އިންތިހާބުތަކުގައި ބޭނުންކުރާނީ އެއް ކެންޑިޑޭޓަށްވުރެ ގިނަ ބޭފުޅުންނަށް އިސްކަންދޭ ތަރުތީބުން ވޯޓުދެވޭ މަލްޓި-މެންބަރު އުސޫލެކެވެ.

އިންތިޚާބީ ނިޒާމަށް ގެންނަން ފެންނަ އިސްލާހުތަކުގެ ޚުލާސާ

ރޭންކްޑް-ޗޮއިސް ވޯޓިންގ ނިޒާމު

މަޖިލިސް އިންތިޚާބުތަކުގައި އިސްކަންދޭ ތަރުތީބުން (ރޭންކްޑް-ޗޮއިސް) ވޯޓުލުން ތަޢާރަފުކުރުމަކީ ވޯޓު ބެހިގެންދިއުން ހުއްޓުވައި، ގިނަ ރައްޔިތުންގެ ޙަޤީޤީ ތާއީދު އޮތް ކެންޑިޑޭޓުން ހޮވޭނެ ގޮތެކެވެ. މިހާރު އޮންނަ ފަސްޓް-ޕާސްޓް-ދަ-ޕޯސްޓް ނިޒާމުގައި ކެންޑިޑޭޓުން ގިނަވުމުގެ ސަބަބުން، ޖުމްލަ ވޯޓުގެ އެންމެ %20 އިން ވެސް މެންބަރުން އިންތިޚާބުވެފައި އެބަހުއްޓެވެ. ރޭންކްޑް-ޗޮއިސް ނިޒާމުން ކަށަވަރުކޮށްދެނީ ހޮވޭ ފަރާތަކަށް އަޣުލަބިއްޔަތު ރައްޔިތުންގެ ރުހުން ލިބިފައިވުމެވެ.

ދައުރުގެ މެދުތެރެއިން ބާއްވާ (މިޑް-ޓާރމް) އިންތިޚާބުތައް

2008 ގެ ޤާނޫނުއަސާސީ އެކުލަވާލިއިރު މަޖިލީހުގެ ސުޕަރމެޖޯރިޓީއަކީ އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް ފަސޭހައިން ލިބޭނެ އެއްޗެއް ކަމަށް ނުބެލެވުނު ނަމަވެސް، 2014 އިން ފެށިގެން ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށްފަހު ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީތަކުން ދަނީ ބޮޑެތި ސުޕަރމެޖޯރިޓީތައް ނަގަމުންނެވެ. މި މައްސަލައަށް ހައްލެއްގެ ގޮތުން މަޖިލީހުގެ ދެބައިކުޅައެއްބައި ގޮނޑި ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއެކު، އަދި ބާކީ ދެބައިކުޅައެއްބައި ދައުރުގެ މެދުތެރެއިން އިންތިޚާބުކުރާ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ. މިއީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު އަދިވެސް އޮތް މިންވަރު ވަޒަންކޮށް، ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށް ލިބޭ ފުރުސަތެކެވެ.

ތަންފީޒުކުރުމުގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތައް

މިފަދަ ނިޒާމެއް އަމަލީގޮތުން ތަންފީޒުކުރުމުގައި މުހިންމު ސުވާލުތަކަކާއި ގޮންޖެހުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މި ބަދަލު ގެންނާނެ ވަގުތާއި ގޮތް، އިންތިޚާބަށް ދާނެ ދާއިރާތައް ނުވަތަ ގޮނޑިތައް ކަނޑައަޅާނެ އުސޫލު، އަދި މެންބަރުން ވަކިކުރުމާއި ބައި-އިލެކްޝަންތައް ކުރިއަށްގެންދާނެ އިންތިޒާމުތައް ހިމެނެއެވެ.